De consument kent Livar vooral van hun pr-locatie: abdij Lilbosch in Echt. Dat is een kleinschalige fokkerij met een dertigtal zeugen en driehonderd vleesvarkens, in een mediagenieke omgeving.[1][2] In deze demo-locatie maakt de Dierenbescherming filmpjes voor de promotie van Beter Leven varkensvlees met drie sterren.[3][4] De werkelijke productie van het 'Limburgs Kloostervarken' vindt op andere locaties plaats.
Ongehoord bezocht de grootste productielocatie van Livar: de Sint-Antoniushoeve aan de Hekbergerweg 3 en 7 in Echt. De Sint-Antoniushoeve is eigendom van Livar directeur Frank de Rond en omvat een zeugenhouderij, waar moedervarkens biggen werpen (Hekbergerweg 3), en vleesvarkensstallen waar de biggen worden vetgemest voor de slacht (Hekbergerweg 7).[5] Zowel op het bedrijfsterrein van nummer 3 als op nummer 7 staan naast recente uitloopstallen – in de typische Livar stijl – nog oude stalgebouwen die in geen enkel opzicht aan de eisen van drie Beter Leven sterren voldoen. Alle stalgebouwen van de Sint-Antoniushoeve, oude en nieuwe, zowel op nummer 3 als 7, staan bij de overheid geregistreerd als één bedrijfslocatie, met één UBN (uniek bedrijfsnummer). Onder dat nummer staat de Sint-Antoniushoeve ook in het Beter Leven register, met drie sterren.[6]
Hoewel de Dierenbescherming in een reclameartikel beweert dat “staartbijterij echt niet voorkomt bij Livar”[7] filmde Ongehoord een uitbraak van staartbijterij in de drie-sterren-vleesvarkensstal van de Sint-Antoniushoeve, Hekbergerweg 7. Staartbijterij wijst op stress en frustratie bij varkens.
In de oude stalgebouwen naast de drie-sterren-stallen bleken ook nog vleesvarkens aanwezig te zijn. Ze zaten in slecht onderhouden hokken, in een ongezonde omgeving vol stof en spinrag. De dieren hadden geen uitloop en geen stro. Zowel de vleesvarkens in de drie-sterren-uitloopstal als die in de oude, dichte stal droegen oormerken met hetzelfde UBN nummer, het nummer waarmee de Sint-Antoniushoeve in het Beter Leven register staat als drie-sterren-bedrijf.
Bij de zeugenstallen iets verderop, aan de Hekbergerweg 3, zagen we hetzelfde. In de oude stal naast de nieuwere uitloopstallen, werden zeugen gehouden onder de meest dieronvriendelijke omstandigheden: vastgeklemd in kraamkooien, die bij drie sterren van het Beter Leven keurmerk verboden zijn. Uit gefilmde zeugenkaarten bleek dat zeugen maar liefst 7 tot 8 weken lang in deze kooien opgesloten worden (zoogperiode + een week voorafgaande aan de bevalling. Ter vergelijking: in een gemiddelde, reguliere fokkerij verblijven zeugen doorgaans een viertal weken in de kooi – omdat de biggen sneller gespeend worden). Op de oormerken van de gekooide zeugen zagen we opnieuw hetzelfde UBN-nummer.
Volgens de eisen van het keurmerk mogen op een UBN-locatie met drie sterren alleen varkens aanwezig zijn die aan de criteria voor drie sterren voldoen.[8] De situatie aan de Hekbergerweg is duidelijk in strijd met die voorschriften. Bovendien hing Livar directeur Frank de Rond in 2023, toen de nieuwe zeugenstallen klaar waren, een heel ander verhaal op in het vakblad Nieuwe Oogst.[9] Hij legde uit dat de locatie in omschakeling was. Aan de Hekbergerweg 3 werden toen 320 zeugen gehouden met drie Beter Leven sterren, en nog eens evenveel zeugen in hokken met één ster. In 2024 zouden de vleesvarkensstallen op nr. 7 worden gebouwd. Daarna zouden in de Sint-Antoniushoeve nog uitsluitend dieren gehouden worden die aan de eisen voor drie sterren voldoen. In maart 2025 waren de vleesvarkensstallen klaar. Toch was er tijdens het onderzoek van Ongehoord, in de zomer van 2026, nog geen sprake van stopzetting van het oude gedeelte.
Ongehoord legde de beelden voor aan de redactie van BOOS (BNNVARA). Zij gingen verhaal halen bij Frank de Rond en bij de Dierenbescherming. De Rond verklaarde in mails aan BOOS dat de Sint-Antoniushoeve sinds begin 2022 gecertificeerd is met drie sterren van het Beter Leven-keurmerk. Dat is opmerkelijk, want de eerste nieuwbouw stallen die aan de eisen van drie Beter Leven sterren voldeden (de zeugenstallen, Hekbergerweg 3) waren pas in juni 2023 klaar.[10] Dit betekent dat De Rond meer dan een jaar lang vlees onder drie sterren mocht leveren, afkomstig van dieren die nog in kraamkooien en potdichte stallen werden gehouden. Nietsvermoedende consumenten betalen een hoge meerprijs voor het “drie sterren vlees”.
Volgens De Rond krijgt hij ontheffingen van de Dierenbescherming omdat het bedrijf ‘in omschakeling’ is. Daardoor mag hij op hetzelfde bedrijf verschillende categorieën varkens houden. Tot eind 2024 mocht hij naast varkens onder drie sterren van het keurmerk uit de nieuwbouw stallen, ook varkens onder één ster leveren uit de oude stalgebouwen. Sinds januari 2025, met de invoering van nieuwe Beter Leven criteria, verloor hij het certificaat één ster. In plaats daarvan kreeg hij een nieuwe ontheffing om in de oude stallen dieren te blijven fokken voor de ‘gangbare’ afzet. Deze ontheffing loopt nog minstens tot 31 december 2027.
Het omschakelverhaal van de Sint-Antoniushoeve sleept dus al bijna vijf jaar aan, en het einde is nog niet in zicht. De Dierenbescherming verklaarde dat de ontheffing is verleend op basis van ‘relevante plannen’ voor verdere omschakeling. Ze weigerde BOOS echter inzage te geven in documenten die deze plannen kunnen staven. Ook De Rond weigerde documenten te laten zien. Navraag bij de gemeente leert dat er momenteel geen aanvragen lopen voor de bouw of verbouw van stallen aan de Hekbergerweg.
Ongehoord is niet verbaasd. Na eerdere misstanden onder het keurmerk liet de Dierenbescherming een advies opstellen door Lysias. Daarin werd het probleem van langdurige ontheffingen al aangekaart: “voorkomen moet worden dat deelnemers een jarenlange ontheffing krijgen zonder urgentie om snel te voldoen”.[11]
BOOS vroeg de Dierenbescherming hoe wordt voorkomen dat varkens uit de oude stallen worden verkocht als drie-sterren-varkens. De Dierenbescherming antwoordde dat een correcte afzet van de verschillende categorieën gewaarborgd is. In de ontheffing is afgesproken dat “de reguliere en drie-sterren-varkens herkenbaar gescheiden blijven. Daarvoor worden verschillende kleuren oormerken en afzonderlijke registraties gebruikt. De certificatie-instelling controleert via reguliere en extra onaangekondigde controles hoe deze scheiding op het bedrijf met verschillende kleuren oormerken wordt uitgevoerd en of dit aansluit op hun registratie en bij de wijze waarop de dieren worden gehouden.”
Op de beelden van Ongehoord is echter te zien dat er in zowel de nieuwe als de oude stallen varkens met rode én met gele oormerken lopen. De verschillende kleuren oormerken zitten in werkelijkheid gewoon door elkaar, in alle afdelingen.
Verder verklaart de Dierenbescherming dat “de reguliere en drie-sterren-varkens in afzonderlijke transporten aangeleverd worden (bij de slachterij). De bijbehorende transportdocumenten vermelden of het om reguliere varkens of drie-sterren-varkens gaat. De ontvangende partij controleert de identificatie van de geleverde dieren en de bijbehorende documenten op de aangegeven keurmerkstatus. De certificatie-instelling controleert de toepassing van de procedures voor scheiding en traceerbaarheid bij slachterijen en verwerkers.”
Ongehoord heeft tijdens haar onderzoek transportdocumenten gefotografeerd. Het klopt dat een lading drie-sterren-varkens apart naar slachterij Compaxo werd vervoerd. Op een ander transportdocument is echter te zien dat De Rond een hele lading drie-sterren-varkens ‘afwaardeerde’ naar een lagere categorie, namelijk één Beter Leven ster.
Het UBN van Livar aan de Hekbergerweg is niet gecertificeerd om varkens met één ster te leveren. In het geval van ‘afwaardering’ – drie-sterren-varkens omzetten naar de lagere één-ster-categorie – kan het echter wel, zo blijkt uit het transportdocument. Op het document is ruimte voorzien voor opmerkingen, maar er is niets ingevuld over de reden van de afwaardering. We zien dat de varkens niet onder behandeling waren, op een ontwormingsmiddel na. Er wordt ook niets vermeld over bijvoorbeeld staartschade of andere gebreken die aanleiding kunnen zijn voor afwaardering.
Het is op zijn minst bizar dat De Rond dure drie-sterren-varkens zonder aanwijsbare reden verkoopt tegen de lagere prijs van één ster. Conceptvarkens worden soms ook wel eens afgewaardeerd als er in het duurdere segment te weinig vraag naar is. Maar dat zou haaks staan op de voornemens van De Rond om de Livar-keten nog verder uit te breiden.
Het roept vragen op over de werkelijke herkomst van de ‘afgewaardeerde’ varkens. Zijn ze werkelijk afkomstig uit de drie-sterren-stal, of kan het gaan om gangbare dieren uit de oude stallen, die onder het mom van “afgewaardeerde drie-sterren-varkens” verkocht worden als één ster? Dit zou De Rond alsnog een hogere verkoopprijs opleveren voor de dieren dan gangbare afzet.
Ongehoord ziet in de verklaringen van de Dierenbescherming geen garanties. De transportdocumenten, waarop moet staan om welke categorie dieren het gaat, worden door varkenshouder De Rond zelf ingevuld. In de slachterij wordt de keurmerkstatus van aangeleverde dieren gecontroleerd aan de hand van het Beter Leven-register. De slachterij kan in het register kijken of het UBN van de leverancier erin staat en voor hoeveel sterren het bedrijf gecertificeerd is.
De Sint-Antoniushoeve heeft maar één UBN nummer (waaronder al hun dieren geleverd worden), en staat met drie sterren in het register. Dit volstaat voor de slachterij om ‘afgewaardeerde’ dieren uit het drie-sterren-bedrijf te slachten onder de lagere categorie, één ster.
Hoewel de uitsnijderij en groothandel van Livar zelf ook gecertificeerd is voor verwerking van zowel drie sterren als één ster Beter Leven vlees[12], zien we op het transportdocument dat de afgewaardeerde varkens niet teruggaan naar Livar: ze worden doorverkocht aan Compaxo. Ze verdwijnen dus in de massaproductie van vlees met één Beter Leven-ster die Compaxo dagelijks draait, en zijn niet meer terug te vinden in de administratie van Livars uitsnijderij en handel. Ongehoord ziet niet hoe de Dierenbescherming de precieze herkomst van de ‘afgewaardeerde’ – en door Compaxo overgenomen varkens – nog zou controleren.
Of Frank de Rond werkelijk fraudeert met afwaarderingen van zogezegde drie-sterren-varkens, valt niet te bewijzen. Wat wel onomstotelijk aangetoond is met de gefilmde transportdocumenten, is dat De Rond varkens uit de Sint-Antoniushoeve ‘afwaardeert’ en verkoopt als Beter Leven varkens met één ster. Bij één ster mogen varkens niet worden gecastreerd. De Dierenbescherming noemt dat verbod ook nadrukkelijk op de consumentenpagina’s van het Beter Leven-keurmerk.[13] Drie-sterren-varkens mogen echter wél worden gecastreerd. Dat is toegestaan vanwege de ‘berengeur’ van het vlees en vanwege agressieproblemen bij beren in drie-sterren-huisvesting.
Op de Livar-locatie aan de Hekbergerweg worden alle varkens gecastreerd, zowel in de drie-sterren-stallen als in de oude, gangbare afdelingen. Dit is te zien op onze beelden en werd aan BOOS ook bevestigd door de Dierenbescherming. Een afwaardering van gecastreerde “drie-sterren-varkens” naar één ster, of ze nu wel of niet uit juiste stallen afkomstig zijn, betekent hoe dan ook dat het castratieverbod voor één ster niet wordt nageleefd. De consument die het vlees koopt, wordt voorgelogen.
