Van de 482 Nederlandse Beter Leven vleeskuikenbedrijven hebben slechts 100 een overdekte uitloop. De overgangsregeling voor het bouwen van een uitloop is verlengd tot 1 januari 2027. [2]
Ontheffingen zijn schering en inslag
Miljoenen sterkuikens krijgen geen uitloop
BeweringBeter Leven vleeskuikens worden per definitie gehouden in stallen met een overdekte uitloop, waarin de dieren naar buiten kunnen en frisse buitenlucht krijgen. De uitloop is een belangrijke voorwaarde om een Beter Leven ster te krijgen.
WerkelijkheidSlechts 100 van de 482 Nederlandse Beter Leven vleeskuikenbedrijven hebben een overdekte uitloop. Bijna 4 op de 5 vleeskuikenhouders hebben een ontheffing. De overgangsregeling is verlengd tot 1 januari 2027. [2]
Op jaarbasis worden meer dan 80 miljoen vleeskuikens geslacht onder het Beter Leven keurmerk. [1] Ongehoord ontdekte dat het merendeel van de sterkuikens nooit een uitloop te zien kreeg.
4 op 5 vleeskuikenhouders hebben ontheffing
Uit cijfers die het agrarische vakblad Boerderij opvroeg bij de Dierenbescherming blijkt dat in 2024 slechts 100 van de 482 Nederlandse Beter Leven vleeskuikenbedrijven een overdekte uitloop hebben. De Dierenbescherming geeft vleeskuikenhouders massaal ontheffingen voor de uitloop waardoor zij gedurende meerdere jaren sterkuikens kunnen verkopen die geen uitloop kregen. Consumenten worden hierover niet geïnformeerd maar betalen wel de meerprijs voor Beter Leven kippenvlees dat niet aan de beloftes van het keurmerk voldoet. Zowel de vleeskuikenindustrie als de Dierenbescherming doen hier hun voordeel mee. De industrie ziet haar inkomsten stijgen en de Beter Leven stichting ontvangt meer financiële bijdragen voor het gebruik van haar keurmerk. Hoe meer dieren geslacht worden onder het keurmerk, hoe meer geld er naar de stichting vloeit. [3]
De cijfers spreken voor zich. Toch blijft de Dierenbescherming consumenten voorliegen over de uitloop voor sterkuikens. Naar aanleiding van kritiek op het Beter Leven keurmerk in het AD publiceerde de Dierenbescherming op 14 maart 2024 een reactie op de Beter Leven promo-website. Uitgerekend de overdekte uitloop voor vleeskuikens wordt hierin als voorbeeld gesteld van een belangrijke verbetering voor het kippenwelzijn:
Het volledig vervangen van de plofkip in de supermarkt door kippen die sterker zijn, langzamer groeien, meer ruimte hebben én een overdekte uitloop is wel het mooiste voorbeeld dat we hebben. [4]
DierenbeschermingReactie op Beter Leven promo-website, 14 maart 2024
Ontheffingen voor verboden elektrisch waterbad
In 2021 bracht Ongehoord al aan het licht dat een Beter Leven kippenslachterij jarenlang ontheffingen kreeg om kippen te verdoven in een door het keurmerk verboden 'elektrisch waterbad'. Slachter W. van der Meer verkocht het kippenvlees met zowel 1, 2 als 3 Beter Leven-sterren.
De waterbadmethode is voor slachterijen goedkoper dan de door het keurmerk voorgeschreven gasverdoving. Het ophangen van kippen aan de slachthaken veroorzaakt stress en pijn, het ondersteboven hangen leidt tot ademhalingsmoeilijkheden en er is een aanzienlijk risico op mislukte verdovingen. Dit alles is ook te zien op de beelden die Ongehoord bij W. van der Meer maakte. [5]
Waterbadverbod aangekondigd
De Dierenbescherming kondigt aan dat waterbadverdoving medio 2017 verboden wordt voor het keurmerk. Vanaf 2017 zouden Beter Leven slachterijen kippen moeten verdoven met CO2-gas, een duurdere methode.Uitstel op verzoek slachterijen
Op verzoek van de deelnemende slachterijen wordt het waterbadverbod uitgesteld. Het wordt pas in 2020 van kracht.Herhaalde ontheffingen voor W. van der Meer
Uit informatie die Ongehoord opvroeg bij de Dierenbescherming bleek dat W. van der Meer herhaaldelijk nieuwe ontheffingen kreeg. [6]Gasinstallatie 'in testfase'
W. van der Meer beschikt over gasverdoving. De gasinstallatie is echter nog in een testfase en het waterbad is nog steeds in gebruik als standaard verdovingsmethode. [9]Waterbad nog steeds in gebruik
Uit opgevraagde inspectiedocumenten van de NVWA bleek dat W. van der Meer het waterbad nog tot minstens augustus 2022 bleef gebruiken.
De Dierenbescherming schoof de schuld in de schoenen van de vergunningverlener:
De slachterij heeft aangegeven, en onderbouwd, dat de vergunningsaanvraag voor CO2-bedwelming aanzienlijke vertraging heeft opgelopen door onverwachte bijkomende of veranderende eisen vanuit de gemeente binnen het vergunningsproces. [7]
DierenbeschermingReactie op verzoek Ongehoord, 2021
De vergunning werd reeds in 2020 afgegeven. [8]
Gemeente WaadhoekeReactie in de media
Zieke, gewonde en dode sterkuikens in stal zonder uitloop bij Coolen Kip
In augustus 2024 onderzocht Ongehoord de Beter Leven-stal van Coolen Kip aan de Baarloseweg in Helden. Coolen is een van de honderden vleeskuikenhouders die een ontheffing heeft om sterkuikens te houden zonder overdekte uitloop. De kuikens brengen de 56 dagen van hun 'betere' leven door in een dichte stal zonder buitenlucht. Hun vlees belandt in de supermarkt met een Beter Leven-ster en wordt verkocht aan de meerprijs van het keurmerk.
Ongehoord stelde bovendien vast dat de leefomstandigheden in de Beter Leven-stal van Coolen ernstige gezondheids- en veiligheidsrisico's inhouden. Het onderzoeksteam filmde kuikens die bekneld zaten tussen staaldraden van de installatie. Een kuiken liep hierdoor een gebroken poot op. Veel kuikens hadden diarree en er lagen dode dieren in de stal.
Coolen leverde 85.691 kuikens af aan Beter Leven slachterij Storteboom. Bij 2.200 dieren werd hakdermatitis vastgesteld — pijnlijke huidbeschadigingen en irritaties aan hun poten.