Onderzoek naar het transport van koeien en kalfjes
In de loop van 2025 filmde Onderzoeksgroep Ongehoord hoe koeien en kalfjes behandeld worden in veeverzamelplaatsen. In deze stallen brengt de veetransporteur dieren van verschillende veehouderijen samen. Vervolgens transporteert hij hen naar fokkerijen, mesterijen of slachterijen. Ongehoord filmde 4 tot 18 dagen bij de bedrijven Veveha (Sint-Oedenrode), De Keizer Vee (Oud-Alblas), VVC Noord-Holland (Noordbeemster), De Bruijn Impex (Steenbergen) en Stens Transport (Staphorst).
Onze nieuwe beelden kaderen in een grootschalig onderzoeksproject naar diertransport. In 2020 filmden we varkens die bij slachterij Westfort vrachtwagens uitgeslagen werden. [1] In 2022 filmden we hoe varkens met stroomschokken, klappers en opdrijfborden vrachtwagens ingejaagd werden. [2] In 2023 zorgden onze beelden van mishandelde kalfjes en koeien voor ophef in de media, wat leidde tot schorsing van een verzamelplaats. [3] De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit beloofde keer op keer verbetering, maar anno 2025 is er niets veranderd. Ongehoord concludeert dat dierenleed bij transport structureel en onoverkomelijk is.
Structurele misstanden
Uitglijden en vallen
Ondergronden in vrachtwagens en verzamelplaatsen liggen er vaak glad bij. De vloer is bevuild met uitwerpselen en urine, waarin dieren uitglijden. We zien in verzamelplaatsen vaak geen roosters, waardoor urine en mest zich nog meer opstapelen. Ook op laadkleppen lopen de dieren een grote kans om te vallen, omdat ze door hun slechte dieptezicht de helling van de klep niet goed kunnen inschatten.
Vallen en uitglijden wordt ook in andere onderzoeken genoemd als een belangrijk risico, waarbij dieren verwondingen en huidletsels kunnen oplopen. [4] Op de nieuwste beelden van Ongehoord zien we kalfjes vallen bij het uitladen in Sint-Oedenrode. Bij VVC Noord-Holland en Stens Transport zien we meermaals dieren uitglijden. Ook in 2023 filmde Ongehoord een vallend kalfje in de verzamelplaats van veehandel Van der Walle, en meerdere koeien die uitgleden in de verzamelplaats van T. Kuiper Transport.
Kreupele dieren
Hoewel transport van kreupele dieren verboden is door de Europese transportverordening, zijn in de verzamelplaatsen van De Keizer Vee, VVC Noord-Holland, Stens Transport en De Bruijn Impex koeien aanwezig die kreupel lopen. De koeien steunen niet op vier voeten, omdat dat pijnlijk is. We zien dieren met opgezwollen gewrichten en gekromde rug. Koeien krommen hun rug om pijnlijke poten te ontlasten. [5]
Hetzelfde zagen we in 2023 bij de verzamelplaatsen van Dane (Oudemolen) en Kuiper (Hoogblokland). Omdat ze pijn hebben, stappen kreupele koeien moeizaam en traag vooruit, waardoor ze nog meer risico lopen om met geweld opgedreven te worden.
Gebrek aan rust
Onder normale omstandigheden hebben koeien de behoefte om minimaal 12 uur per dag te liggen. Neerliggen is belangrijk om de klauwen te ontlasten en om te kunnen herkauwen en rusten. Voor zwakke en kreupele koeien is de behoefte om te liggen nog groter. Wanneer koeien te lang moeten rechtstaan ervaren ze stress. [6] [7] Onvoldoende kunnen rusten of liggen behoort volgens wetenschappelijk onderzoek tot de belangrijkste risico’s voor melkkoeien op transport of tijdens verblijf op verzamelplaatsen. [8]
In de verzamelplaats van Stens Transport zien we koeien (waarvan sommigen duidelijk kreupel) meer dan 17 uur rechtop. Door het ruimtegebrek in de propvolle hokken of omdat de vloer bedekt is met een dikke laag urine en mest, willen de meesten niet gaan rusten. Een koe die het niet meer volhoudt, gaat noodgedwongen in de brei van urine en poep liggen.
Gebruik van stroomstootwapens
Hoewel het gebruik van stroomstootwapens al jaren omstreden is, behoren ze nog steeds tot de standaarduitrusting van veehandelaars en transporteurs. Bij Veveha, De Keizer Vee en De Bruijn worden stroomstootwapens gebruikt om runderen op te drijven. Vaak zijn kreupele dieren die traag bewegen het mikpunt. Dat zagen we ook in 2023 bij Dane en Kuiper. Bij Veveha en VVC Noord-Holland worden stroomschokken gegeven aan jonge kalfjes, wat verboden is volgens de EU-transportverordening. In 2023 filmden we het gebruik van stroomstootwapens op kalfjes in de verzamelplaats van Vanlommel, België’s grootste kalfsvleesproducent.
Slaan met stokken of andere werktuigen
In alle onderzochte locaties worden stokken routinematig gebruikt om dieren op te drijven, zowel bij koeien als jonge kalfjes. Wanneer dieren niet snel genoeg voortbewegen, wordt hard geslagen met de stokken, waarbij gevoelige lichaamsdelen zoals het hoofd geraakt worden. Stokken worden ook gebruikt om tegen de billen of in de flank van dieren te porren, wat erg pijnlijk is. In verzamelplaatsen waar geen stroomstootwapens gebruikt worden, wordt nog harder en meer met stokken geslagen. Dat zien we in VVC Noord-Holland, waar koeien op alle delen van hun lichaam worden geslagen met stokken en knuppels.
Bij Veveha zien we hoe een veehandelaar naar een kalf slaat met een spade. Bij De Keizer Vee wordt een zieke koe op het hoofd geslagen met een bezem. Op de andere locaties zagen we transporteurs slaan met de opdrijframmelaar, een stalen pin, een vloertrekker en een multomap. In 2023 filmden we hoe dieren bij Dane geslagen en geprikt werden met een hooivork.
Schoppen, slaan met de handen, aan staarten en oren trekken
Wanneer transporteurs geen stokken of stroomstootwapens bij de hand hebben, gebruiken ze hun handen en voeten om dieren op te drijven. Ze slaan, trappen of trekken aan oren en staarten om dieren in beweging te krijgen. Vooral kalfjes, nog te klein en te zwak om zich te verzetten, worden regelmatig voortgetrokken aan hun staart of oren. We zien het gebeuren bij Veveha en VVC Noord-Holland, waar kalfjes geduwd en geslagen worden met de hand en aan hun staart worden voortgetrokken. We zagen dit in 2023 ook bij kalverhandelaars Vanlommel en Van der Walle.
Excessief geweld tegen zieke dieren
In de verzamelplaats van De Keizer Vee werd een koe aangevoerd die niet meer overeind raakt. De koe wordt door directeur Niek de Keizer en een medewerker geschopt, aan de staart getrokken, aan de poten getrokken, in het gezicht geslagen met een bezem en langdurig gepijnigd met een stroomstootwapen. Directeur Niek dient de koe meer dan 40 stroomschokken toe. Als dat niets uithaalt, wordt het dier een nacht aan haar lot overgelaten. De volgende dag wordt ze bij vol bewustzijn met de achterpoten vastgebonden aan een shovel en weggetakeld.
Dezelfde taferelen zagen we in 2023 in de verzamelplaats van veehandel Dane in Oudemolen. Daar werd een doodzieke koe, na langdurige mishandeling, opgetakeld met een heupklem om haar daarna weg te slepen met een shovel.
Overzicht van de bedrijven
De Keizer Vee, Heiweg 4, Oud-alblas (Zuid-Holland)
De Keizer Vee vermeldt op haar website [9] inkoop en verkoop van kalveren en koeien, voor melk- of vleesproductie, zowel fokdieren als slachtdieren. Het bedrijf is door Skal gecertificeerd en telt onder haar klanten veel biologische veehouderijbedrijven. Naast transport binnen Nederland, exporteert De Keizer Vee ook koeien naar Koeweit, Rusland en Ethiopië. [10] Tijdens de 4 dagen die Ongehoord gefilmd heeft, waren voornamelijk uitgemolken koeien aanwezig. Aangezien er geen NVWA-keuringen werden uitgevoerd, weten we dat de dieren bestemd waren voor Nederlandse slachterijen (NVWA-toezicht in verzamelplaatsen gebeurt alleen bij vertrek van exportdieren).
De Keizer Vee presenteert zich op de bedrijfswebsite als een betrouwbaar familiebedrijf met jarenlange ervaring en vakkennis. Directeur Niek de Keizer kreeg, volgens de website, “de liefde voor dieren met de paplepel ingegoten.” Op de beelden van Ongehoord mishandelt Niek een ernstig zieke koe langdurig met een stroomstootwapen.
Uit de website en de bedrijfsfilm blijkt dat De Keizer Vee nauw samenwerkt met veetransporteur Vandommelen uit Woerden. [11] [12] Uit een rapportage (2023) die Ongehoord vorig jaar opvroeg, bleek dat de NVWA tijdens exportkeuringen bij Vandommelen haast wekelijks runderen opmerkte die kreupel liepen of andere ernstige gezondheidsproblemen vertoonden. Ongehoord vroeg indertijd ook informatie op over De Keizer Vee, maar de NVWA kon voor heel het jaar 2023 geen enkel inspectieverslag voorleggen. [13] Ook op de recente beelden van Ongehoord schittert de NVWA in afwezigheid.
Volgens Niek de Keizer worden niet de koeien, maar de boeren in Nederland hard aangepakt. Daarom nam hij deel aan de beruchte trekkerdemonstraties in den Haag , waar Geert Wilders de boeren prees om hun enorme export en hen opjutte om zich te blijven verzetten tegen stikstofmaatregelen. [14] [15]
De Keizer Vee noemt “transparantie in hun doen en laten” een belangrijke kernwaarde van het bedrijf. Ongehoord levert hier graag een bijdrage aan met de publicatie van de beelden.
Veeverzamelcentrum Noord-Holland, Middenweg 5, Noordbeemster (Noord-Holland)
VVC Noord-Holland is het verzamelcentrum van veehandelaar Richard Nelis. Het bedrijf heeft een vergunning om runderen (kalfjes en volwassen dieren), schapen en geiten te verzamelen. [16] Tijdens de 4 dagen die Ongehoord er gefilmd heeft, waren er volwassen runderen aanwezig, bestemd voor Nederlandse klanten (aangezien er geen NVWA-keuringen uitgevoerd werden). We filmden ook jonge kalfjes, bestemd voor kalvermesterijen.
VVC Noord-Holland is door belangenorganisatie Vee & Logistiek erkend als ‘Verzamelcentrum Kalveren’. De erkenningsregelingen van Vee&Logistiek hebben niets te maken met officiële overheidserkenningen of -vergunningen, ze hebben louter als doel vertrouwen op te wekken bij klanten en het imago van bedrijven en van de sector te bevorderen. [17]
Er is weinig openbare informatie beschikbaar over het bedrijf. VVC Noord-Holland/Veehandel Nelis heeft geen bedrijfswebsite, maar biedt regelmatig dieren te koop aan via hun facebookpagina. [18]
Veveha, Zwijnsbergen 3, Sint-Oedenrode (Noord-Brabant)
Veveha is een verzamelplaats voor kalfjes en volwassen runderen, zowel binnen Nederland als voor export. Tijdens de 4 dagen die Ongehoord er gefilmd heeft, waren zowel kalfjes als koeien aanwezig. Veveha heeft geen openbare website, is niet actief op social media en werkt nooit mee aan artikelen of reportages in de pers.
Eigenaar van het bedrijf is Martien Verhagen, een lobbyist van de dierindustrie en te zien op de beelden van Ongehoord. Verhagen zetelt in het bestuur van Veepro, een onderdeel van Vee&Logistiek (de belangenorganisatie voor Nederlandse veehandelaars, verzamelaars en diertransporteurs). [19] Binnen Vee&Logistiek richt Veepro zich specifiek op de export. Veepro stelt zich als hoofddoel om fokrunderen vanuit Nederland te verhandelen en transporteren over heel de wereld. Om nog meer exportmarkten te openen, organiseert Veepro beurzen, conferenties en handelsmissies. Veepro werkt nauw samen met het ministerie van Economische zaken en met de NVWA, die instaat voor de exportdocumenten van dieren. [20]
Onder de leden van Veepro treffen we ook veehandel Dane (Oudemolen) aan, De Keizer Vee (Oud-Alblas), en uiteraard Veveha, het bedrijf van bestuurslid Martien Verhagen. [21] Op al deze locaties filmde Onderzoeksgroep Ongehoord dierenmishandeling.
De Bruijn Impex, Zegblokswegje 2, Steenbergen (Noord-Brabant)
Ook De Bruijn Impex lijkt de publiciteit te schuwen: geen website, geen social media en nooit in de pers. Volgens het register van de NVWA gaat het om een verzamelplaats voor runderen, schapen en geiten. [22] Ongehoorde filmde gedurende 9 dagen de activiteiten in de afdeling voor runderen. De Bruijn werkt samen met T. Kuiper Transport, het bedrijf waar Ongehoord in 2023 kreupele en mishandelde koeien filmde.
Stens Transport, Industrieweg 42, Staphorst (Overijssel)
In Staphorst filmde Ongehoord gedurende 18 dagen de aan- en afvoer van runderen, waaronder veel kreupele dieren. Stens Transport vervoert dagelijks runderen voor diverse veehandelaars naar vrijwel alle slachthuizen in Nederland. Stens meldt op haar website “zich niet bezig te houden met langeafstandstransporten”. Omwille van dierenwelzijn zijn hun vrachtwagens maximaal 8 uur onderweg. [23]
Dat de bekommernis van Stens om dierenwelzijn niet al te ernstig moet worden genomen, blijkt uit een andere ‘specialisatie’ van het bedrijf. In opdracht van diverse veehandelaars brengt Stens fokrunderen voor export naar andere verzamelaars, die de dieren wel over grote afstanden vervoeren. [24] Fokrunderen worden vanuit Nederland wereldwijd getransporteerd, waarbij de totale reisduur kan oplopen tot meerdere dagen. Onderweg worden de dieren herhaaldelijk in- en uitgeladen bij verzamelstallen en controleposten, wat betekent dat ze de stressvolle omstandigheden van het opdrijven meermaals ondergaan.